Een langlopend experiment bij Kilpisjärvi laat zien dat rendierbegrazing de band tussen bloemen en insecten sterker verandert dan extra voedingsstoffen.
Fjeldweiden die met een raster tegen begrazing waren afgesloten trokken meer bestuivers dan begraasde weiden, en het effect was het grootst op de schrale toendra, meldt een studie van de Universiteit van Oulu.
Rendierbegrazing verandert de band tussen bloemen en insecten op de fjelden van Lapland sterker dan het toevoegen van voedingsstoffen. Dat blijkt uit een studie van de Universiteit van Oulu waarover op 17.9.2026 werd bericht. De effecten waren het grootst op schrale toendra, en de fjeldweiden die de meeste insecten trokken waren die met een raster tegen begrazing.
Een raster, extra voedingsstoffen en twee fjeldweiden
De bloembezoekers werden geteld op twee proefgebieden bij Kilpisjärvi. Het ene ligt boven de boomgrens op schrale toendra, het andere op een voedselrijkere weide in de berkengordel. Op elk gebied bleven 16 veldjes open voor de rendieren of werden ze afgerasterd, met of zonder extra voedingsstoffen. De behandelingen werden in 2014–2015 aangelegd en de insecten werden in juli 2022 geteld. Het werk maakt deel uit van het internationale Nutrient Network-experiment.
Bloembezoeken aan weerszijden van het raster
Op de toendra kwam de hoogste telling van veldjes die zowel afgerasterd als bemest waren; op de berkenweide van de afgerasterde veldjes. Cijfers uit het wetenschappelijke artikel.
De rendieren buitenhouden was de factor die het zwaarst woog. Het raster verhoogde het aantal bestuivers en andere bloembezoekende insecten, de rijkdom aan insectenfamilies en het aantal bezoeken aan de planten. De effecten waren sterker op de schrale toendraweide dan op de voedselrijkere weide tussen de berken. Veel arctische planten zijn afhankelijk van bestuiving door insecten, herinnert Risto Virtanen, hoofdconservator aan de Universiteit van Oulu.
Het aantal insecten en de rijkdom aan insectenfamilies namen toe naarmate het aantal bloemen toenam. Een groter aantal bloeiende soorten verhoogde het aantal insecten daarentegen niet op dezelfde manier.
„De resultaten wijzen erop dat in noordelijke omgevingen de overvloed aan bloemen voor insecten belangrijker kan zijn dan het aantal bloeiende plantensoorten”, zegt Nicolina Johanson, promovenda aan de Universiteit van Oulu.
De begrazing bijt het hardst kort na de sneeuwsmelt, wanneer de rendieren de bloemstengels eten terwijl die zich vormen. Daarom is het verschil in het veld te zien: waar rendieren hebben gegraasd staan minder bloemen open en zitten er minder insecten op. Langs een rasterlijn kunnen de twee zijden op twee verschillende weiden lijken.
Het rendier is het dier dat het landschap van Lapland het sterkst vormt. Wat er verder op de fjelden leeft staat in onze dierengids.
De nieuwe Finse rendierhouderijwet vraagt om planning voor duurzaam gebruik van de rendierweiden. De onderzoekers merken op dat waar en wanneer er wordt begraasd, bijvoorbeeld bij roterende of latere begrazing, belangrijk kan zijn voor de bestuiving.
„Het moment bepaalt hoeveel en wat voor bloemen de fjeldnatuur de insecten biedt”, zegt Virtanen.
De studie verscheen in augustus 2026 in het tijdschrift Global Change Biology. Ze is vrij toegankelijk, dus het volledige artikel is zonder abonnement te lezen.